ژئوپلتیک تشیع و سیاست خارجی ایران

a804a317f9ae019974e2dd2b19e307caشعیب بهمن

اگر به «مذهب شیعه» به مثابه یک موضوع ژئوپولیتیکی نگریسته شود، آنگاه هلالی در نقشه جهان مشخص می شود که بر روابط قدرت در سطح جهان تاثیرگذار است. این هلال که از شبه قاره شروع می شود، شامل ایران و کشورهای حاشیه خلیج فارس نظیر عراق، بحرین، کویت، عربستان، امارات، عمان و قطر می گردد. در ادامه در قلب خاورمیانه و کشورهایی همچون سوریه، لبنان، ترکیه و … تداوم پیدا می کند و در نهایت به آذربایجان در قفقاز می رسد. هلال شیعی نشان می‌دهد که اکثر شیعیان در کانون و مراکز حساس ژئوپولیتیکی جهان ساکن هستند. به عنوان نمونه شیعیان مستقر در کرانه های خلیج فارس، از موقعیت ژئوپولیتیکی جهانی برخوردار هستند؛ زیرا هفتاد درصد ذخایر نفت جهان که برای ادامه حیات و رشد اقتصاد جهان حیاتی است، در این منطقه واقع شده است و هر گونه تحول و نا آرامی سیاسی در این منطقه، می تواند پیامدهای اقتصادی و سیاسی جهانی گسترده ای را به همراه داشته باشد. همچنین تجمع شیعیان در مراکز تجاری منطقه نظیر دوبی نیز کاملا مشهود است. علاوه بر این در فرهنگ تشیع سه عنصر وجود دارد که غرب را به هراس می اندازد:

  1. شیعیان در انتظار بازگشت امام غایب خویش هستند؛
  2. شیعیان برای برقراری عدالت بر روی زمین مبارزه می کنند؛
  3. شیعیان ادعای حکومت جهانی دارند.

بر این اساس زندگی در انتظار بازگشت امام، با مبارزه برای دستیابی به عدالت بر روی زمین و ایجاد حکومت جهانی به دست امت واحده اسلام همراه است. بنابراین نه تنها تشیع، بلکه هر گروه یا ملتی با چنین طرح و نقشه اعتقادی و ایدئولوژیکی، می تواند به صورت اهرم نیرومندی در جهت بر هم زدن ثبات نظم ناعادلانه فعلی، ظاهر شود. بنابراین به رغم آنکه تشیع از نظر جغرافیایی در یک منطقه پراکنده، اما بسیار محدود قرار گرفته است، با این حال مبارزه ای را دنبال می کند که ادعای جهانی دارد.

در این بین باید توجه داشت که به رغم بزرگ‌نمایی ها و تبلیغات منفی غرب در خصوص هلال شیعی و ژئوپلتیک تشیع، با این حال هم اکنون تمام جوامع شیعی از توان تاثیرگذاری بالفعلی برخوردار نیستند. از این منظر جوامع شیعی را می توان به سه دسته تقسیم کرد:

  1. جوامعی که تاثیر جهانی ندارند، همچون شیعیان اسماعیلی و شیعیان عربستان؛
  2. جوامعی که تاثیرات محدود دارند، همچون شیعیان آذربایجان، پاکستان بحرین و یمن؛
  3. جوامعی که تاثیرات جهانی وسیعی دارند، همچون شیعیان ایران، عراق و لبنان.

همچنین باید توجه داشت که قدرت شیعیان تابع متغیرهای فراوانی نظیر میزان سازمان یافتگی و انسجام سیاسی، اجتماعی و دینی، رهبری دینی و سیاسی، میزان آگاهی های سیاسی، اجتماعی و دینی و از همه مهم تر ماهیت اعتقادات و تفاسیر دینی و مذهبی و نیز تهاجمات بیگانگان است.

در این بین مسلما ایران به عنوان کشوری که نه تنها از بیشترین شیعیان در جهان برخوردار است، بلکه عملا حکومتی مبتنی بر اصول تشیع نیز دارد، نقش غیرقابل انکاری در پیگیری اهداف شیعیان جهان ایفا می کند. در واقع جمهوری اسلامی ایران با توجه به توان و ظرفیت بالای خود در عرصه های اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و نظامی، به عنوان رهبر جهان تشیع محسوب می شود. به خصوص که سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران کاملا متاثر از فرهنگ و مذهب شیعه است.


این مطلب را چاپ کنید

یک نظر

  1. سلام آقای دکتر تحلیل جالبی بود. تا حالاب این موضوع انقد تخصصی نگاه نکرده بودم .راستی شیعیان اسماعیلی تو کدوم کشور بیشتر زندگی میکنن؟موفق باشید

نظرات شما

ایمیل شما منتشر نخواهد شد پر کردن قسمت های ستاره دار الزامی است *

*


− 3 = پنج

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>