تاکتیک موازی آمریکا در برابر داعش و تجزیه عراق

rezaآمریکا روز ۲۰ مارس ۲۰۰۳ در ادامه رویکردهای یک جانبه گرایانه دوران جورج بوش پسر به عراق حمله کرد و این مقدمه ای برای تعمیق خودمختاری اقلیم کردستان عراق شد. با توجه به اینکه بحث اقلیت کرد در چهار کشور مجاور با حساسیت های خاصی دنبال می شده است،‌ چنین حمایتی از عمق یابی خودمختاری‌، بسیار معنادار بود که البته در زمان یورش قرون وسطایی تروریست های تکفیری  (داعش) به موصل، دومین شهر بزرگ و مهم عراق و برخی از مناطق اطراف آن، خود را نشان داد.

در این شرایط مسعود بارزانی، رهبر حزب دموکرات و رئیس اقلیم کردستان عراق اعلام کرد که به دنبال استقلال کردستان به عنوان کشوری مستقل است. وی تاکید کرد که زمانی برای همه پرسی انتخاب خواهد شد ضمن اینکه به دنبال الحاق استان مهم و نفت خیز کرکوک به کردستان است.

این مواضع بارزانی بسیاری از تمرکزها را به سمت خود معطوف کرد در حالی که تروریستهای داعش در جنگی تبلیغاتی و سایبری در حال مبارزه با مردم عراق در شمال این کشور است. این موضع گیری هدف دار مسعود بارزانی همزمان با استقبال دلگرم کننده و همچنین واکنش های تندی همراه بود که در دو سر طیف آن رژیم صهیونیستی و جمهوری اسلامی ایران قرار دارند.

رژیم صهیونیستی از زمان اشغال عراق در سال ۲۰۰۳ و عمق یابی مسئله خودمختاری اقلیم کردستان به شکل زیرپوستی در این کشور بخصوص در کردستان عراق نفوذ کرده و حال که تکفیری های داعش شرایط را بحرانی کرده است،‌ تل آویو نیز حمایت خود را علنی و از استقلال کردستان حمایت کرده است. این در حالی است که آمریکا در این شرایط حساس منطقه ای که استقلال کردستان نیز می تواند به بحران موجود عمق دهد، موضع منفی در این باره گرفته و به طور رسمی با آن مخالفت کرده است.

«جاش ارنست»، سخنگوی کاخ سفید در نشست مطبوعاتی خود در روز دوازدهم تیر (سوم ژوئیه) گفت که واقعیت این است که ما همچنان معتقدیم عراق متحد،‌ از عراق تجزیه شده قدرتمندتر است … ما از عراق دموکرات و متحد دفاع می کنیم.»

همچنین در بیانیه کاخ سفید که پس از دیدار «جو بایدن»، معاون رئیس‌جمهور آمریکا با‌ فواد حسین، رئیس دفتر بارزانی در کاخ سفید منتشر شد از عراق متحد، ‌یکپارچه و با حضور همه گروه ها در عرصه سیاسی سخن به میان آمده است.

در مواضع ارائه شده در خصوص عراق واحد و بحث تجزیه عراق موارد قابل اهمیتی وجود دارد که نمی توان به راحتی از آن گذشت. ابتدا که به خودمختاری عراق بی ربط نیست استفاده از اصطلاح «همچنان» برای عراق یکپارچه است. (we continue to believe that Iraq is stronger if it’s united) معنای ضمنی این کلمه می تواند این باشد که در آینده ممکن است این اولویت از سیاست آمریکا در قبال عراق، برداشته شود. اما فعلا واشنگتن ترجیح می دهد که از عراق یکپارچه حمایت کند اما در آینده ممکن است شرایط متفاوت شود. در چنین شرایطی منطقه نیازمند هوشمندی فعال است که دچار آسیب های احتمالی نشود.

به هر حال این دفاع از اتحاد عراق می تواند تاثیر قابل توجه ای در مواضع مسعود بارزانی و حتی آینده سیاسی آن داشته باشد. با این وجود این سوال پیش می آید که با توجه به مخالفت آمریکا از استقلال کردستان که فارغ از مواضع منطقه ای کشورهای مخالف، می تواند به عاملی در تهدید یکپارچگی عراق تبدیل شود، پس چرا واشنگتن به جنگ مستقیم با داعش نمی رود و تهدید تجزیه از سوی آن را رفع نمی کند؟ در حال حاضر حتی بحث استقلال اقلیم کردستان در سایه تهدید تجزیه طلبانه داعش صورت می گیرد اما چطور آمریکا به طور مستقیم و رسمی از استقلال اقلیم کردستان مخالفت می کند اما مستقیما وارد عرصه جنگ با تکفیری های داعش که اکنون اعلام خلافت کرده است،‌ نمی شود؟

پاسخ به این پرسش را می توان در سخنان دیگر جاش ارنست و بیانیه کاخ سفید وقتی از «حضور همه گروه ها» در عرصه سیاسی عراق صحبت می کنند،‌ جستجو کرد. در بیانیه کاخ سفید از «اهمیت تشکیل دولت تازه متشکل از همه‌ ‌گروه‌ها در عراق» تنها مدت کوتاهی بعد از انتخابات پارلمانی عراق سخن به میان آمده است. این جمله کوتاه نشان می دهد که آمریکا نیز همچون متحدان منطقه ای خود یعنی ترکیه،‌ عربستان، قطر و … تمایل ندارد که نوری مالکی بار دیگر قدرت را در عراق به دست بگیرد.

از این منظر واشنگتن سعی دارد از هر ابزاری برای رسیدن به این هدف استفاده کند. بنابراین می توان شاهد بود که در عراق از تاکتیک موازی و ضد، برای تامین اهدافش استفاده می کند. از سو با تجزیه عراق مخالفت می کند و از سوی دیگر تمایلی برای رویارو شدن با داعش به عنوان بزرگ ترین تهدید کننده عراق ندارد. آمریکا اگر چه پس از حمله تروریستهای داعش به عراق بیش از ۷۰۰ نیرو و همچنین تجهیزات نظامی وارد خاک این کشور کرده است اما رسما اعلام کرده که این نیروها برای حفاظت از سفارت و شهروندانش وارد شده اند و قصدی برای جنگ با داعش ندارد.

انتخاب این رویکرد نشانگر آن است که که واشنگتن به دنبال حذف نوری مالکی از قدرت اول عراق است و در این مسیر از داعش به عنوان ابزار فشار و تهدید کننده یکپارچگی این کشور استفاده می کند تا دیگر گروه ها حتی موافقان و ائتلاف کنندگان پیشین نیز با وی از در مخالفت وارد شوند. تاکتیکی که عراق برای تغییر ساختار سوریه نیز در نظر گرفته است و به همین منظور داعش در دو منطقه حساس از دو کشور سوریه و عراق حضور دارد تا تبدیل به گروه فشاری برای تغییر ساختار سیاسی این دو کشور شود.

نویسنده: رضا حجت شمامی

کارشناس مسائل بین الملل


این مطلب را چاپ کنید

نظرات شما

ایمیل شما منتشر نخواهد شد پر کردن قسمت های ستاره دار الزامی است *

*


هشت + 6 =

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>