جنگ تسلیحاتی آمریکا با روسیه در جهانی نا امن

رضا حجت شمامی

«پیمان منع موشک های هسته ای میان برد» در هشتم دسامبر ۱۹۸۷ بین آمریکا و روسیه به امضا رسید. این پیمان همه موشک های هسته ای و متعارف را به همراه سکوهای پرتاب آنها در بر می گرفت. موشک هایی با بردهای ۵۰۰ تا هزار کیلومتر (کوتاه برد)، و بیش از  هزار تا پنج هزار و پانصد کیلومتر (میان برد) در این پیمان محدود می شدند.

 

1

رضا حجت شمامی

 

وقتی میخائیل گورباچف و رونالد ریگان این توافق را نهایی کردند، هر دو طرف به امن سازی موقعیت کشور خود در نظام بین الملل فکر می کردند. به این دلیل که رقابت های بین دو طرف در مواردی شرایطی را فراهم ساخته بود که می توانست به یکدیگر ضربه بزند. اگر چه این توافق نتوانست شوروی سابق را از مرحله پرتگاه فروپاشی نجات دهد، اما بعد از آن نیز مسکو و اشنگتن به آن وفادار ماندند. بر همین اساس در سال ۱۹۹۱ میلادی دو هزار و ۶۹۲ موشک هسته ای میان برد نابود شد و پس از آن نیز قرار شد که ده سال از سایت های هسته ای یکدیگر بازرسی به عمل آید.

 

اگر چه این بازرسی ها ادامه پیدا کرد اما پیمانی را که رونالد ریگان در واشنگتن امضا کرده بود، دونالد ترامپ نادیده گرفت و ۲۱ اکتبر ۲۰۱۸ اعلام کرد که از آن خارج خواهد شد. « رئیس جمهور آمریکا در بیانیه‌ ای که هفته گذشته منتشر شد، تصریح کرد که آمریکا شنبه(هفته گذشته) تعهدات خود در چهارچوب پیمان INF را به حال تعلیق درآورده و روند خروج از آن را آغاز می‌‌ کند». در بیانیه همچنین آمده است که این روند «تا شش ماه به طول خواهد انجامید، مگر آن که روسیه با نابود کردن همه موشک‌ ها، پرتابگرها و تجهیزاتی که ناقض متن پیمان هستند، به تعهداتش عمل کند.»

 

111

 

وی برای اینکه موضع خود را در این کار محکم کند، اعلام کرده است که کشورهای عضو ناتو نیز از آن حمایت کرده اند. وی سعی کرده در این مسیر هوشمند عمل کند. به این دلیل که از یک طرف اعضای ناتو بخصوص در اروپا نگاهی انتقادی به عملکردهای نظامی – امنیتی روسیه دارند و از طرفی دیگر با انتقادات مداوم ترامپ از ناتو که حتی بحث خروج آمریکا از آن مطرح بوده، با این همراه سازی، اعضای ناتو را به سمت خواسته خود کشانده است. زیرا دست‌کم در این زمان نشان می دهد که ترامپ برخلاف مواضع گذشته، نگاهی به ناتو و اعضای آن دارد.

 

رئیس جمهور آمریکا دلیل تعلیق این پیمان را نقص های مکرر روسیه اعلام کرده است. در مقابل روسیه نیز با رد این ادعا نه تنها خروج خود را از آن اعلام کرده بلکه کار بر روی تولید تسلیحات مدرن تر از جمله موشک های مافوق صوت را در دستور قرار داده است.

 

البته INF اولین توافقی نیست که آمریکا و ترامپ از آن خارج شده اند. آمریکا همواره قواعد بین المللی را نادیده گرفته و توافق ها و خروج از آنها را بر اساس شرایط و منافع خود چیده است. فقط دونالد ترامپ طی دو سال گذشته از پنج پیمان پاریس، ترانس پاسیفیک، نفتا، ای ان اف و برجام خارج شده است. اینکه گفته می شود روسیه به توافق پایبند نبوده تنها یک فرض است که مبنی بر رفتارهای پشت پرده کشورهایی است که عموما سعی دارند دست‌آوردهای مدرن نظامی- امنیتی خود را مخفی نگه دارند.

 

11

 

بر همین اساس آمریکا بیش از هر کشوری به نقض توافقات نظامی – امنیتی دست زده است که البته چون به راحتی قابل اثبات نیست،‌ توان دفاع برای آن باقی می ماند. ترامپ مبتنی بر همین رویکرد اعلام کرده است که روسیه به پیمان منع موشک های هسته ای میان برد پایبند نبوده است، اگر چه بازرسی ها آن را ثابت نمی کنند.

 

اینکه آیا این مسئله، خواسته دونالد ترامپ است یا رویکرد کلان آمریکا به راحتی قابل اثبات نیست. اما برای اینکه جهان به پاسخ آن برسد نیازمند است تا پایان دوره ترامپ و روی کار آمدن رئیس جمهور بعدی در آمریکا صبر کند و اگر روسای بعدی نیز همین رویه را ادامه دادند، مشخص می شود که این رویکرد مختص ترامپ نیست بلکه آمریکا همچون آخرین سال های فروپاشی نظام دو قطبی، به دنبال آن است تا روسیه را وارد بازی تسلیحاتی کند. به همین منظور ولادیمیر پوتین تاکید کرده این خروج آمریکا را حتما پاسخ خواهد داد اما وارد جنگ تسلیحاتی نخواهد شد. همان که در پایان دهه ۱۹۸۰ میلادی به جنگ ستارگان مشهور شد. البته در آن دوره وضعیت اقتصادی روسیه با آمریکا کاملا در شرایط متفاوتی بودند در حالی که موقعیت اقتصادی واشنگتن در این دوره، دست‌کم نسبت به چین و به طور کل جهان با ضعف های قابل توجه مواجه شده است.

 

جدای از اینکه این رویه کلان آمریکا نسبت به قدرت گیری دوباره روسیه است یا خیر، دونالد ترامپ با توجه به اینکه یک «آنارشیست شورش خواه» است، دست به هر اقدامی می زند تا گوشه ای از دنیا با تنش همراه باشد تا رئیس جمهور تمایلات ذهنی خود را دنبال کند.

 

از طرفی دیگر خروج آمریکا از این پیمان، دست آن را برای هر گونه اقدام در این زمینه و همچنین دیگر حوزه ها باز می گذارد تا در دوره ای که روسیه خواهان نوسازی و توسعه صنعت تسلیحاتی خود است،‌ از قافله عقب نماند. در این زمینه نباید چین را فراموش کرد. اگر چه پکن از دهه ۱۹۸۰ میلادی به سمت توسعه اقتصادی پیش رفته است،‌ اما طی سال های اخیر تمایلات نظامی و امنیتی خود را بروز داده است. بخصوص که در حوزه سایبری به همراه روسیه پیشرفت های داشته است که نگرانی آمریکا را برای نفوذ افزایش داده است.

 

آمریکا از این موضوع نیز هراس دارد که چون چین پیمان منع موشک های هسته ای میان برد را امضا نکرده، به راحتی می تواند در این مسیر گام بردارد. البته واشنگتن می تواند از چین دعوت کند که برای امن سازی جهان به این پیمان بپیوندند اما به این دلیل که در این دوره ناامنی بین المللی منافع آمریکا را بهتر تامین می کند، به جای وارد کردن چین یا هر کشور دیگر به این پیمان خواهان خروج از آن است تا برای توسعه تسلیحات خود دست بازتری داشته باشد.

 

اما مسئله بینادی این است که با این شورش آفرینی آمریکا و خروج مداوم از پیمان های حساس و استراتژیک بین المللی، هر بار جهان بیش از گذشته به سمت ناامنی پیش می رود. به نظر می آید که آمریکا هر چقدر به دنبال ناامن سازی و شورش سازی بین المللی روسیه و چین در این دوره خواهان تثبیت شرایط و امن کردن جهان هستند.


این مطلب را چاپ کنید

نظرات شما

ایمیل شما منتشر نخواهد شد پر کردن قسمت های ستاره دار الزامی است *

*


+ سه = 11

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>